Len Deighton werd 94. Hij was een Brits auteur actief in de thrillerschrijverij. Zijn bekendste titel is The IPCRESS File (1962), verfilmd met Michael Caine in de hoofdrol.
Wat hem echt een plaatsje in Dodenstad doet verdienen is deze uitspraak, die hij deed in London Match (1985), vertaald als Naspel in Londen:
‘De tragedie van het huwelijk is dat vrouwen trouwen en denken dat hun man zal veranderen, terwijl mannen trouwen en denken dat hun vrouw nooit zal veranderen.’
Rust zacht Len.
In de VS sterft actieheld Chuck Norris (1940 – 2026). In de documentaire Reel Bad Arabs (2006) staat Chuck Norris centraal als symbool voor de held die systematisch ‘slechte Arabieren’ bestrijdt. Regisseur Jack Shaheen analyseert hierin verschillende van diens projecten om aan te tonen hoe Hollywood een vijandbeeld creëerde.
De belangrijkste Chuck Norris-films die Shaheen bespreekt zijn The Delta Force (1986), Invasion U.S.A. (1985), Missing in Action (1984) en The President’s Man: Ground Zero (2002).
Ik ben geen complotdenker maar de link Hollywood-Israël wordt in deze docu wél uitgespeeld. Voor zover ik me herinner werden nogal wat films die in Reel Bad Arabs aan bod komen, door een productiemaatschappij met Israëlische roots gefinancierd en geproduceerd. En natuurlijk anti-dateren vele van deze films 9/11, in zekere zin was de fictie een voorafspiegeling van de brute werkelijkheid.
Wie geen zin heeft om Orientalism (1978) van Edward Said (1935 – 2003) te doorploegen, kan ik van harte Reel Bad Arabs aanbevelen.
Rust zacht Chuck.
‘De vraag is’, zei ik, ‘of veel mensen haar graf gaan komen bezoeken.’
‘Dat kan me niet eens zoveel schelen, als we Bettina Köster niet kunnen begraven, hoeft het voor mij niet meer’, zei Jahsonic, mijn muzikale doodgraver.
‘Waarom?’
‘Luister. Een luie cover van “Lay Lady Lay” uit 1993, een van mijn favoriete Dylan songs. Ze doet die song recht aan.’
‘Oké dan.’
Rust zacht Bettina.
In Duitsland sterft filosoof Jürgen Habermas. Hij werd 96 en was actief binnen de bij links populaire denkstroming ‘Kritische Theorie’. Hij riep op tot redelijkheid in een per definitie onredelijke wereld. Daar is niet veel moed voor nodig. Hij verdedigde ‘redelijke accommodatie’ voor minderheden, een nobel concept dat tot een aantal ongewenste nevenverschijnselen leidde. Ik heb nooit iets van hem gelezen. Van zijn intellectuele tegenstander Peter Sloterdijk, las ik best veel en die verklaarde in 1999 in een open brief aan Habermas dat de Kritische Theorie dood was:
‘Ach, beste Habermas, het is voorbij. De Kritische Theorie is op 2 september jl. gestorven. Ze was al geruime tijd bedlegerig, de kribbige, oude dame, nu is ze van ons heengegaan.’
Sloterdijk
In Amerika sterft doemdenker Paul R. Ehrlich, bekend van zijn boek The population bomb (1968) waarin hij de mensheid wilde waarschuwen voor het einde der dagen omwille van een bevolkingsexplosie en waar hij in de inleiding schreef:
‘Ik begreep de bevolkingsexplosie al lang op rationeel vlak. Op een snikhete nacht in Delhi, een paar jaar geleden, begon ik het ook emotioneel te begrijpen. […] De straten leken te wemelen van de mensen. Mensen die aten, mensen die zich wasten, mensen die sliepen. Mensen die elkaar bezochten, ruzie maakten en schreeuwden. Mensen die hun handen door het raam van de taxi staken om te bedelen. Mensen die hun behoefte deden. Mensen die zich vastklampten aan bussen. Mensen die dieren hoedden. Mensen, mensen, mensen, mensen… Sinds die nacht ken ik het gevoel van overbevolking.’
Het is frappant dat zowel Maarten Boudry als diens intellectuele tegenpool Rutger Bregman het boek nonsens vinden. Het wordt afgekraakt in Het verraad aan de verlichting (2025) én in De geschiedenis van de vooruitgang (2013).
Er is alvast een iemand in het hedendaagse debat die zich graag laat beïnvloeden door Ehrlich en dat is Ilja Leonard Pfeijffer. Hoeveel keer dat ik die man al heb horen oproepen het kapitalisme af te schaffen omdat het uitgaat van een ‘eindige planeet’ en ‘oneindige groei’, kan ik niet op een hand tellen.
Goed om weten voor de doemdenkers: het einde van de bevolkingsgroei is in zicht. Men verwacht het rond 2084 met een totaal van 10 miljard en een beetje. Daarna gaan de cijfers naar beneden en ik hoop voor mijn nog ongeboren nageslacht dat we uiteindelijk terug kunnen keren naar een miljard of twee. Hopelijk zijn er dan nog genoeg seculieren om de wereldwijde scheiding tussen kerk en staat te waarborgen.
Desalniettemin, rust zacht Paul.
In de VS stierf Country Joe McDonald bekend voor zijn lied “I-Feel-Like-I’m-Fixin’-to-Die Rag”. Wablieft, hoor ik u zeggen. Wacht, ik zing het u voor:
And it’s 1, 2, 3
What are we fighting for?
Don’t ask me,
I don’t give a damn
Next stop is Vietnam
Country Joe had zelf dienstgedaan in het Amerikaanse leger en in deze song protesteert hij tegen de Amerikaanse oorlog tegen Vietnam, een van de vreemdste oorlogen aller tijden: een deel van Vietnam was communistisch geworden en de VS wilde in het kader van de Koude Oorlog beletten dat de rest van Azië zou volgen. Wie kon daar nu het nut van inzien, van zo’n oorlog, helemaal aan de andere kant van de wereld, je wist niet waarvoor je vocht, niemand had je aangevallen, en economische belangen veroveren, welke? De intelligentsia waren tegen deze oorlog. Noam Chomsky was er uitgesproken tegenstander van, maar hij was jammer genoeg zelf een communismeapologeet.
Van het graf van Country Joe raad ik u aan door te stappen naar het graf van Henry Miller (1891 – 1980) een paar perken verder. Miller schreef in 1956 de roman Quiet Days in Clichy die veertien jaar later een Deense verfilming zou krijgen waar Country Joe muziek bij verzon. Zeer matige film, oké novella, maar Parijs tussen de twee wereldoorlogen? Prachttijd. Lees vooral ook Paris was our mistress (1947) van de fascinerende Amerikaanse schrijver — ook iemand met communistische sympathieën trouwens — Samuel Putnam, vader van de veel bekendere en, de tijd vliegt, ook al overleden filosoof Hilary.
Ik dwaal af, verschoning en rust zacht Joe.
In Amerikan stierf Slava Tsukerman, de filmmaker bekend voor Liquid Sky (1982). De man was Rus van origine, emigreerde in 1973 naar Israël en kwam uiteindelijk in New York terecht.
Liquid Sky is een cultfilm die je eigenlijk als double bill met Café Flesh (1982) zou moeten zien.
Rust zacht Slava.
Ook dood: de Amerikaanse songwriter, pianist en zanger Neil Sedaka. Hij verkocht wereldwijd miljoenen platen en schreef of mede-schreef meer dan vijfhonderd nummers voor zichzelf en andere artiesten, waarbij hij voornamelijk samenwerkte met tekstschrijvers Howard Greenfield en Phil Cody.
Dat was in de pre-Beatles dagen en je moet maar even naar pulp als “Oh! Carol“ (1959), populair op de popcornscene in Vrasene; “One Way Ticket” (1959), door Eruption in een disco-versie gebracht; ”Breaking Up Is Hard to Do” (1962); en “Stupid Cupid” (Connie Francis), dat kruipt vaak in mijn hoofd, ‘stupid Cupid stop picking on me!’, luisteren om te beseffen dat hun tijd om was.
Maar Sedaka schreef wel vijfhonderd nummers. Dat is ongeveer zoveel als Serge Gainsbourg.
Hier, voor vandaag, een nummer van Sedaka en zijn tekstschrijver Greenfield gebracht door de betreurde Andy Bey (1939 – 2025) van zijn cultplaat Experience and Judgment (1974).
In Engeland nu, we zitten in Engeland. Daar stierf Pete Dello en die had een hitje in 1971 met het Kinksiaanse “It’s the way” en dat ging over de manier waarop zijn meisje de dingen deed.
Niet de manier waarop je staat, je haar kamt, je maquilleert, opvalt, rood wordt, staart, nee, dat niet, maar wel de manier waarop je ‘s ochtends ‘mooie dag!’, ‘hoe gaat het?’ of ‘hallo!’ zegt. Een ochtendmeisje dus.
Rust zacht Pete!
‘Sade volgt, via de stem van de anonieme auteur van ‘Nog een poging, Fransen, als jullie republikeinen willen worden’, opgenomen in ‘La Philosophie dans le boudoir’, een perverse versie van het pad dat Rousseau heeft verlaten.’ [mijn vertaling]
Political theory and modernity (1988)
In Amerika stierf politiek denker William E. Connolly. In Political Theory and Modernity (1988) analyseert Connolly o.a. La Philosophie dans le boudoir als een argument tegen eerdere politieke filosofen, met name Rousseau en Hobbes, en hun pogingen om natuur, rede en deugd te verzoenen als basis voor een geordende samenleving.
Iedereen die Sade wenst te verwerken in zijn politieke filosofie, mag zich tot mijn vriend rekenen, en het is ook op die manier dat Connolly ooit op mijn radar kwam.
Bovendien: coole cover!
Rust zacht William.